Open menu

Mediateca Ladina Cesa de Jan: Mediateca

Piattaforma per la diffusione della lingua ladina

Cesa de Jan Provincia Autonoma di Trento Regione Autonoma Trentino-Alto Adige/Südtirol
Cesa de Jan - Mediateca » Tesć » Gliejia » Se jiva a tò pasca

Gliejia

Se jiva a tò pascaBio

... e deguna anima la fossa sciampada al preve: n eva de garanzia l boletin ciapé da la comunion con tán’ de data de chël ann!
Eh nò, chësta poi nò: degugn no n assa ciafié de la fè fránca! Gnánca chi gragn, spo pa nos autri pichi che vignonve visei come n pastorëc de biesce. L prezet l dijëva ciaro (e l disc ncora ncuoi se se vol) che n bon cristián l ava da se comunighé almánco da Pasca. E, percieche vigniun l lo feje e che degugn no ie sciámpe, tòh! ci che i no t’ava nventé su ntel core dei agn: chël del “boletin da Pasca”.
“È da jì a tò pasca” i dijëva.
“Vàde pa a tò pasca.”
“Recordete pa de tò pasca!”
E, ntel dì e l fè chëst tánt, no n eva dut bel ciaro chela che l’eva la mportánza maiou de chëst fat: se chëla del jì dal vero a se confessé e pò a se comuneghé come n debujen vero, o nveze chëla de jì a retré chël frò de sánta come document de contraproa de n mossei adempì.

Per duta la Setemana Sánta, dut n confescion per categorie: per ëi, per ële, per joegn, per joene. L davántmëssa ncora, per chi che no n assa ciafié. E po, ju duc cánc n fila a la comunion a ciapé dal preve la particola e dal ministránt damprò da dël la sánta. E duc n fila ndavò su su per gliejia co sta picola zetola nte le mán.
“Rencùretela pa!” la m’ava tán’ racomané n chël viade la mama “Guai vè, se te te la pierde!”.
Nò nò che no se l’onse perduda nos tosac, percieche l eva pur tres na bela sánta da se mëte ntel catechismo: na sánta col senn del Signour su la crousc o resuscité dal sepolcher e sot via n timbro (sedenò bele stampé) co l ann de chëla Pasca.
Giustache, chëla sánta, ncandenò la no n ava da rué nten liber da scola, ma l’ava da ester rencurada via pro dute chële de duta cánta la fameia: del pere, de la mere, noni, fioi e chi pa autri n cesa. N chël di che fossa rué l preve a benedì le cese, dute auna – da podei conté una per una – le fossa strade mpoiade ilò sun taula, che l preve l le veighe e l pobe le conté.
“Polito, polito: veighe che duc cánc sei jus a tò pasca.”
Bastáva na oglada sola per l preve constaté se una o l’autra la fossa manciada.

L’eva chëla na contrapròa de n prezet de obligo per nosta religion e, ncora ades che son gran, me damane coche un fossa sté n grado de se giustifiché o de dì de nò che dël no n eva jù a tò pasca o che dël l no ie cherdëva nte na tel confescion e comunion de obligo.
L eva n obligo e bon, che se creie o no se creie!
Bel coche l eva n obligo scecolar paricé le primizie per l preve.

Me recorde chël berba col ceston – chël dal formai, nos l clamonve – chël berba de la Ruosa, che ruáva suan davánt dal preve fora e l passáva de cèsa n cèsa a sturté su chël che ie competëva a ogni fameia per preve e mone. L ava duc chi formai biei concei via, n sach (coi sciansoni?), na lada cuadra – de chële dai biscoti – per i vuof, e no sè ci auter che l ava ite nte suo ceston. L lo moláva ju con fadia ju da le spale e plu ncora l se l tolëva su con fadia. E po, co l assa bù fat duta la roda de Chierz, co fosselo plu sté n grado de se l porté fin a La Plié? Èi mo, percieche l vegniva da La Plié su, nò da Sán Jann su, per via che chële primizie ie spetáva a scior Pleván. Co fosselo sté n grado de rué fin a La Plié? E ci asselo fat l preve con tán’ de formai e tán’ de vuof?

Dománde, chëste, da ncuoi. Ncuoi, che no n é plu del cajo de n boletin da Pasca e gnánca de primizie o regalie – che degugn n sa plu nia – sedenò che cánche passa l preve per le fameie se ie dà n ciertoche de scioldi per mësse, boletin parochial o ofierta varia. Dut mudé dassënn nte na prescia.

autore: Sergio Masarei

provenienza dei testi: “tosat da nnier n.2 – 240 ricordi a ciaval dei agn 1940-60”

lingua: fodom