Gliejia
La crejima
L sántol l t’assa scinché n’ora da mostré a duc cánc con sciolfa
Epur, l’assa bù da ester sté na gran festa da recordé per duta la vita, nte duc chi momenc da tò un per un. Nveze nò: mia crejima l’é duta nte l’ombria; come n velch che se sà che l é sté, ma stentan se n à le proe che l é sté.
Sè da dì che mio sántol l eva l Fiore, fradel de mia mere, che l fajëva l guardiafili e che mi l vedëve ben da restogn: plucheauter ntourn Nadel, cánche l me deva dël de persona la bambona.
Con dël ncandenò sonve a La Plié a chësta gran mëssa col vësco, n berba – l vësco – che me per de vedei nte suo blánch e śel, con suo ciapel spiz; po sonve sun plaza, come troc de autri: tán’ de copie formade da nen pico e nen gran, na picola e na grana, duc che busiáva ntourn; po sonve daite de ostaria, davò na taula, che spetonve de marené: segura chël l momento plu mportánte, percieche tratánt chëla marëna me vegniva consegné l regal da crejima: na ora. Na ora da se mëte ntourn la conogla. E la ora che m’ava scinché mio sántol l’eva propio na bela, grana ora.
La crejima, n chi pruns agn cincánta, l’eva deventada la festa de la ora. Da n chël di nnavánt, s’assa podù mëte n bela mostra sto ceze de bel che segnáva ence l temp. Magari demè la domënia, o cánche s’assa bù debujen de savei l temp prezijo. N ceze che no n ava mei bù, e no n ava ncora – segura nò – la mere e, ben demánco ncora, la nona. N velch de trop de compagn de chële bele ore da taschin che demè chi ëi de temp i ava, sedenò adiritura gnáncanò ben chi duc cánc: chële bele ore “Omega” o “Tissot”, svizere, con suo taschin daite de corpeto, con sue moronele bel n mostra defora, che ruáva a se taché ite nte na botonera.
Da se sentì gragn come chi berbesc; e forsi ncora deplù le tosate che, ncora n chi agn, mparëva che dële no n assa bù da avei l coman del temp.
Che gestiva i momenc de la giornada l eva lori.
Se la pruma comunion l’eva na bela festa de arclapada de duc chi tosac da festa da vestì su su na valiva, da concé via duc polito nte gliejia, da sistemé fora de reie per na fotografia ricordo, chëla de la crejima l’eva bele plu resselvada a dute chële copie dit desoura.
Difati, stentan (ánzi, per nia) se ciapássa na fotografia de duc cánc metus auna deberiada ence col vësco. Gnánca na fotografia, nò! E sci che l eva bele nlouta chi fotografi che corëva da un al auter co na smania che se n feje una, e l eva de chi che volëva vëne sánte, padrenostri, pichi libri da mëssa o da detel per ricordo. Da ndessené nchinamei – desfrontei che i eva – da ie sté a la larga!
Da ie gaujumé davò – l ann de chëla crejima l mossëva ester sté l 1953 – l di de la Festa del Signour. Ben 120 i tosac caresumei. Mi eve 11 agn.
Per via de la festa come moment de religion, ci àvelo tánt sceguité a dì l preve n preparazion a la crejima; ci no n àvelo plu viadesc dit l vësco nte sua longia perdica?
“Sarete soldati di Cristo!”
Da chël momento nò plu tosac, ma saudei! Chël sci me l recorde: saudei! E onc ite dal vësco come “saudei”! N ont che t’assa fat saudè! Nlouta mo da savei da se rangé da soi, da fè ence i saudei e da combate.
E su chëst tánt, come religion cristiana da viera, me vegnissa da dì l nossècié.
Sè da dì che mio sántol l eva l Fiore, fradel de mia mere, che l fajëva l guardiafili e che mi l vedëve ben da restogn: plucheauter ntourn Nadel, cánche l me deva dël de persona la bambona.
Con dël ncandenò sonve a La Plié a chësta gran mëssa col vësco, n berba – l vësco – che me per de vedei nte suo blánch e śel, con suo ciapel spiz; po sonve sun plaza, come troc de autri: tán’ de copie formade da nen pico e nen gran, na picola e na grana, duc che busiáva ntourn; po sonve daite de ostaria, davò na taula, che spetonve de marené: segura chël l momento plu mportánte, percieche tratánt chëla marëna me vegniva consegné l regal da crejima: na ora. Na ora da se mëte ntourn la conogla. E la ora che m’ava scinché mio sántol l’eva propio na bela, grana ora.
La crejima, n chi pruns agn cincánta, l’eva deventada la festa de la ora. Da n chël di nnavánt, s’assa podù mëte n bela mostra sto ceze de bel che segnáva ence l temp. Magari demè la domënia, o cánche s’assa bù debujen de savei l temp prezijo. N ceze che no n ava mei bù, e no n ava ncora – segura nò – la mere e, ben demánco ncora, la nona. N velch de trop de compagn de chële bele ore da taschin che demè chi ëi de temp i ava, sedenò adiritura gnáncanò ben chi duc cánc: chële bele ore “Omega” o “Tissot”, svizere, con suo taschin daite de corpeto, con sue moronele bel n mostra defora, che ruáva a se taché ite nte na botonera.
Da se sentì gragn come chi berbesc; e forsi ncora deplù le tosate che, ncora n chi agn, mparëva che dële no n assa bù da avei l coman del temp.
Che gestiva i momenc de la giornada l eva lori.
Se la pruma comunion l’eva na bela festa de arclapada de duc chi tosac da festa da vestì su su na valiva, da concé via duc polito nte gliejia, da sistemé fora de reie per na fotografia ricordo, chëla de la crejima l’eva bele plu resselvada a dute chële copie dit desoura.
Difati, stentan (ánzi, per nia) se ciapássa na fotografia de duc cánc metus auna deberiada ence col vësco. Gnánca na fotografia, nò! E sci che l eva bele nlouta chi fotografi che corëva da un al auter co na smania che se n feje una, e l eva de chi che volëva vëne sánte, padrenostri, pichi libri da mëssa o da detel per ricordo. Da ndessené nchinamei – desfrontei che i eva – da ie sté a la larga!
Da ie gaujumé davò – l ann de chëla crejima l mossëva ester sté l 1953 – l di de la Festa del Signour. Ben 120 i tosac caresumei. Mi eve 11 agn.
Per via de la festa come moment de religion, ci àvelo tánt sceguité a dì l preve n preparazion a la crejima; ci no n àvelo plu viadesc dit l vësco nte sua longia perdica?
“Sarete soldati di Cristo!”
Da chël momento nò plu tosac, ma saudei! Chël sci me l recorde: saudei! E onc ite dal vësco come “saudei”! N ont che t’assa fat saudè! Nlouta mo da savei da se rangé da soi, da fè ence i saudei e da combate.
E su chëst tánt, come religion cristiana da viera, me vegnissa da dì l nossècié.
autore: Sergio Masarei
provenienza dei testi: “tosat da nnier n.2 – 240 ricordi a ciaval dei agn 1940-60”
lingua: fodom


