Gliejia
L purgatorio saralo mo ncora?
Opura na bela credenza o recat per mësse, mësse e mësse?
De figure e piture n chi agn n eva ben puoce, tántoche n bastáva una, una da sola, per descore trop deplù de cincánta libri stampei. Figure che se stampáva nte nost pico ce da tosac da resté come model per duta la vita. Come dogma, come ejemple, come comándament.
Me ven n mente, per ejemple, chëla del purgatorio.
O ben, n chël di l preve, che l tratáva de paradisc, purgatorio e infiern, l porta nte scola propio una de chële gran sánte da se daidé fora: cuadro che mostráva le anime del purgatorio. Te vedëve dut n flame bele rosse che brujáva da sotensù. E laite, chi evelo? Persone che se remenáva ntourn, persone desnude, plëne de mel che sporjëva fora a mez bust, col ce outé nsu a damané aiut, coi brac che se slongiáva come per craié: “Tiréme fora!”. Nten piz, l eva lenghe de flame plu aute che ie passáva su l ce; dalonc dalonc, da l’autra pèrt, anime che ie n vegniva fora da chël martirio e se ncamináva vestide de nen camesc blánch per na strada del ciel.
Dut chëst me pèr de recordé. Saurì per l preve ie fè sua spiegazion. L dijëva:
“Duc cánc, na outa morc, no saron sánc assè, ma mossaron ncora se purghé nten scito – clamé, apunto, purgatorio – de duc i picei fac su chëst mondo nia ncora perdonèi deplen”.
Nlouta mo n luoch de dolour, de flame, de espiazion, da la nsomeia bel e bon del infiern.
Fin chilò, duta na dërta punizion da tò ite saurì come tosac. Se coscita l’eva, coscita l’ava da ester!
Giustache, nte la spiegazion del preve, per via de chële puore anime da ndeliberé, deventonve debòta nos stësc i protagonisć. Sci, propio nos tosac! Sentì ci che l ne dijëva:
“Chële anime i à muot de podei se salvé demè co le noste orazion, co le noste mësse, co le noste ndulgenze, con nost aiut de nos che son ncora vis su chësta tiera! Guai se no l fajon: chi nuosc parenc morc davánt da nos i no ie n vignissa mei fora da chël luoch de tribulazion! Demè con nost aiut i pò ciapé la strada del paradisc e po, da colassù, l epa ben lori nstësc che preia ndavò per nos che son cajù.
Dut n zircol. Duta na moronela. Duta na storia mbeletada su da Sacra Romana Chiesa ntel core de scecoi e scecoi. Don Abbondio, nte “I promessi sposi”, pruma roba che l vedëva nfati, ncora su per l 1600, no n evelo propio n’ancona su nen cernadou de strada con chëste anime curide da flame?
Ma coscita l’eva. L e anime del purgatorio le fajëva pert de le orazion de ognidì. Le l fesc ncora, magari. Dijësse trop trop demánco. Te jive a rosare da mort nte na stua e te periáve ence per le anime del purgatorio e per l prum de nos che fossa rué ilò. Cánche ncandenò duc tajëva ntel pensier de chël cuadro da flame mostré a scola, senza volei, te mparëva bele de vedei sto berba, mëda o parent che l fossa rué nte chël scito a se fè zibolé su. Puoro anima: tribulé l ava dassënn su chëst mondo e da tribulé l assa bù ncora trop, sebenche davò na vita straplëna de orazion!!!
Se n descor puoch ncuoi – copache la sa tánt da storie trop nventade bel aposta – ma a jì a trè ca un de chi pichi messèi da orazion de chi agn no se sà se se la rizolé o se sgourlé l ce: dut na indulgenza una su l’autra, sfoi per sfoi: indulgenza de 200 agn, de 30 agn, de nen meis, de 15 dis, ence de 3800 dis... che po, basta fè chëst e chël e chël per n avei l abon total ntel purgatorio.
E de le mësse, fin l auter di? Feter n comerz: tánte le mësse lasciade dì davánt de morì (40?), tánte ordinade de outa n outa, tánte a ntenzion... E dute cánte percieche da chële flame del purgatorio se ie n vegne fora plu mprescia che se pobe.
No sè cotánt che se ie creie plu a dut chëst.
Me ven n mente, per ejemple, chëla del purgatorio.
O ben, n chël di l preve, che l tratáva de paradisc, purgatorio e infiern, l porta nte scola propio una de chële gran sánte da se daidé fora: cuadro che mostráva le anime del purgatorio. Te vedëve dut n flame bele rosse che brujáva da sotensù. E laite, chi evelo? Persone che se remenáva ntourn, persone desnude, plëne de mel che sporjëva fora a mez bust, col ce outé nsu a damané aiut, coi brac che se slongiáva come per craié: “Tiréme fora!”. Nten piz, l eva lenghe de flame plu aute che ie passáva su l ce; dalonc dalonc, da l’autra pèrt, anime che ie n vegniva fora da chël martirio e se ncamináva vestide de nen camesc blánch per na strada del ciel.
Dut chëst me pèr de recordé. Saurì per l preve ie fè sua spiegazion. L dijëva:
“Duc cánc, na outa morc, no saron sánc assè, ma mossaron ncora se purghé nten scito – clamé, apunto, purgatorio – de duc i picei fac su chëst mondo nia ncora perdonèi deplen”.
Nlouta mo n luoch de dolour, de flame, de espiazion, da la nsomeia bel e bon del infiern.
Fin chilò, duta na dërta punizion da tò ite saurì come tosac. Se coscita l’eva, coscita l’ava da ester!
Giustache, nte la spiegazion del preve, per via de chële puore anime da ndeliberé, deventonve debòta nos stësc i protagonisć. Sci, propio nos tosac! Sentì ci che l ne dijëva:
“Chële anime i à muot de podei se salvé demè co le noste orazion, co le noste mësse, co le noste ndulgenze, con nost aiut de nos che son ncora vis su chësta tiera! Guai se no l fajon: chi nuosc parenc morc davánt da nos i no ie n vignissa mei fora da chël luoch de tribulazion! Demè con nost aiut i pò ciapé la strada del paradisc e po, da colassù, l epa ben lori nstësc che preia ndavò per nos che son cajù.
Dut n zircol. Duta na moronela. Duta na storia mbeletada su da Sacra Romana Chiesa ntel core de scecoi e scecoi. Don Abbondio, nte “I promessi sposi”, pruma roba che l vedëva nfati, ncora su per l 1600, no n evelo propio n’ancona su nen cernadou de strada con chëste anime curide da flame?
Ma coscita l’eva. L e anime del purgatorio le fajëva pert de le orazion de ognidì. Le l fesc ncora, magari. Dijësse trop trop demánco. Te jive a rosare da mort nte na stua e te periáve ence per le anime del purgatorio e per l prum de nos che fossa rué ilò. Cánche ncandenò duc tajëva ntel pensier de chël cuadro da flame mostré a scola, senza volei, te mparëva bele de vedei sto berba, mëda o parent che l fossa rué nte chël scito a se fè zibolé su. Puoro anima: tribulé l ava dassënn su chëst mondo e da tribulé l assa bù ncora trop, sebenche davò na vita straplëna de orazion!!!
Se n descor puoch ncuoi – copache la sa tánt da storie trop nventade bel aposta – ma a jì a trè ca un de chi pichi messèi da orazion de chi agn no se sà se se la rizolé o se sgourlé l ce: dut na indulgenza una su l’autra, sfoi per sfoi: indulgenza de 200 agn, de 30 agn, de nen meis, de 15 dis, ence de 3800 dis... che po, basta fè chëst e chël e chël per n avei l abon total ntel purgatorio.
E de le mësse, fin l auter di? Feter n comerz: tánte le mësse lasciade dì davánt de morì (40?), tánte ordinade de outa n outa, tánte a ntenzion... E dute cánte percieche da chële flame del purgatorio se ie n vegne fora plu mprescia che se pobe.
No sè cotánt che se ie creie plu a dut chëst.
autore: Sergio Masarei
provenienza dei testi: “tosat da nnier n.2 – 240 ricordi a ciaval dei agn 1940-60”
lingua: fodom


